Terugblik symposium Hoe overleef ik de psychiatrie

“Is er binnen de ggz een overkill aan aandacht voor somatiek, of wordt het onderwerp onderbelicht? Op 29 oktober spraken we een hele dag met een grote groep mensen die vanuit allerlei verschillende disciplines betrokken zijn bij de psychiatrie gesproken over het belang van somatische zorg in de psychiatrie. Dat dit onderwerp leeft is wel duidelijk; het symposium was al gauw volgeboekt. In eerste instantie was het bedoeld als bijscholing voor medewerkers van Dimence, maar er kwamen ook veel mensen van andere ggz- of zorginstellingen op de middag af. De verschillende onderwerpen maakten veel discussie los bij zowel de sprekers als de deelnemers aan het symposium.

Bas van Wel, directeur zorg en psychiater bij Dimence, opende de dag met een interessante uiteenzetting over de geschiedenis van de scheiding tussen soma en psyche, en hoe het toch zover is gekomen dat de psychiater opeens een risicofactor is geworden.

Korter leven

De eerste spreker van de dag was Wiepke Cahn, hoogleraar somatische gezondheid bij psychiatrische aandoeningen, verbonden aan het UMC Utrecht. Ze vertelde ons over de staat van de somatische gezondheid bij mensen met psychiatrische aandoeningen, waarbij de meest indrukwekkende boodschap was dat deze mensen 10 tot 25 jaar korter leven dan mensen zonder psychiatrische aandoeningen. De positieve keerzijde van het verhaal was dat het geen verloren zaak is; er is gelukkig wat aan te doen en de oplossing is simpeler dan je zou verwachten. Het blijkt namelijk dat beweging een gunstig effect heeft op zowel de lichamelijke als de psychische gezondheid. Beter in je lijf, beter in je hoofd!

Intrinsieke motivatie

Jasper Wagteveld, onder andere voorzitter van de cliëntenraad van Dimence, beschouwde het onderwerp vanuit cliëntperspectief. Het was een welkome aanvulling op de presentaties die voornamelijk vanuit het perspectief van de hulpverlener of de onderzoeker werden gegeven. Jasper gaf het dilemma weer waar veel mensen met een psychiatrische aandoening voor staan. Hij vertelde over zijn eigen rookverslaving, waarvan hij dondersgoed weet dat het niet goed voor hem is, maar ook zeker niet makkelijk om vanaf te komen. Volgens hem is het van belang dat mensen vanuit een intrinsieke motivatie stoppen, en dat hulpverleners daar ondersteuning bij kunnen bieden. ‘Kom als hulpverlener uit je spreekkamer en ga samen met je patiënt wandelen!’ was een waardevolle tip.

Banner van het symposium Hoe overleef ik de psychiatrie

Workshops

Vervolgens volgden een vijftal workshops, waarin deelnemers interactief konden kennismaken met verschillende onderdelen van somatische zorg in de psychiatrie. Zo waren er workshops over somatische screening, interpreteren van laboratoriumonderzoek, tabaksverslaving, behandeling van COPD en een praktische workshop waarin kon worden geoefend met klinisch redeneren en het uitvoeren van lichamelijk onderzoek op ‘echte’ patiënten (nouja, het waren de workshopleiders). De middag werd afgesloten met een overzicht van de besproken onderwerpen door Paul van Dalen, ouderenpsychiater en manager zorg van de divisie ouderen bij Dimence, en mijzelf.

Refereeravond

De refereeravond begon wederom met een presentatie van Wiepke Cahn, die opnieuw aan de bak mocht om te vertellen waarom somatische zorg van levensbelang is in de psychiatrie. De volgende spreker was Jurriaan Brouwer, promovendus bij MOPHAR (Monitoring Outcomes of psychiatric PHARmacotherapy), een project van GGZ Drenthe en het Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Hij vertelde over een studie over monitoring van bijwerkingen bij het gebruik van het antipsychoticum clozapine in een populatie van mensen die zijn opgenomen in een verpleeghuis.

Niet systematisch

Als uitsmijter mocht ik de uitkomsten van mijn eigen onderzoeken presenteren tijdens mijn eindreferaat. Ik heb gedurende mijn opleiding tot psychiater tijdens verschillende stages onderzocht hoe de somatische gezondheid was van de patiëntenpopulatie van de teams waar ik op dat moment werkzaam was. De belangrijkste uitkomsten waren dat somatische screening veelal niet systematisch en volledig wordt uitgevoerd, verder bleek dat er een aantal zaken waren die van invloed waren op de lichamelijke gezondheid, waarvan het gebruik van antidepressiva het meest opvallend was. Dit heb ik ook onderzocht in een grondigere studie in een grote database in Noord-Nederland, waarin soortgelijke resultaten werden gevonden. Tot slot heb ik verteld over het beleidsproject waar ik nog steeds mee bezig ben, waarin ik probeer te achterhalen hoe somatische zorg in de spoedeisende psychiatrie het best kan worden georganiseerd.

Onderbelicht

Ik begon dit verhaal met de vraag of er bij somatiek in de psychiatrie sprake is van onderbelichting of een overkill. Tijdens het symposium bleek duidelijk dat de opvatting werd gedeeld dat de somatische zorg in de psychiatrie wordt onderbelicht. Aan de andere kant is het van belang dat de somatische zorg die we wel leveren zinvol is en efficiënt wordt georganiseerd, zodat we kunnen bijdragen aan een betere levensverwachting en kwaliteit van leven voor de mensen die bij Dimence in zorg zijn. Lang leve de psychiatrie!”

Melissa Chrispijn is psychiater bij het team Intensive Home Treatment (IHT) in Zwolle en senior-onderzoeker bij Dimence. Ze houdt zich bezig met onderzoek en beleid omtrent somatische gezondheid bij psychiatrische aandoeningen. Daarnaast is ze redacteur bij Psyfar, een nascholingstijdschrift over psychofarmacologie en is ze lid van de NVvP-taskforce somatiek & psychiatrie.

> Lees ook de blog van Annie Verduyckt over ‘meer lijf in de psychiatrie’