3-MMC is een spotgoedkoop verdovend middel met vernietigende effecten. De verslavingszorg slaat alarm. Omdat de drug vooralsnog legaal is, is de bestrijding dweilen met de kraan open. "Ik heb jongeren gesproken die drie nachten achter elkaar niet meer sliepen. Vermoedelijk als gevolg van het slaapgebrek krijgen ze last van psychotische ervaringen, waardoor ze in sommige gevallen erg agressief of zelfs suïcidaal worden", zegt jeugdverslavingspsychiater Emma van der Meulen. "We hebben cliënten meegemaakt die langs het spoor liepen. Op het randje van het besluit om er een einde aan te maken." Onlangs werd een eerste zelfdoding van een 26-jarige man in verband gebracht met het gebruik van 3-MMC.

Het is maart 2020. Op een zolderkamer in Zwolle is een afterparty aan de gang. Op de salontafel liggen kristal-glinsterende korreltjes. Het zijn sporen van het gebruik van de designerdrug 3-MMC. "Natuurlijk weet ik dat ik niet moet gaan snuiven. Ik weet heus dat het slecht voor me is. Maar als iemand het me nu aanbiedt, neem ik het alsnog", verzucht twintiger Marius. Hij gebruikt het spul geregeld en wil niet met zijn echte naam in de krant.

Kat, Miauw Miauw en Poes

Voluit heet het 3-Methylmethcathinone, op straat noemen dealers het ook Kat, Miauw Miauw en Poes, maar de meest gebruikte naam is 3-MMC. De drug staat bekend als een Nieuwe Psychoactieve Stof. Dit betekent dat er nog geen wetenschappelijk onderzoek gedaan is naar wat gebruikers naar binnen werken: ze zijn hun eigen proefkonijn.

Het effect van 3-MMC is een mix van het effect van speed en MDMA: een enorm gevoel van euforie en warmte, gecombineerd met een grote dosis energie, weet Laura Smit Rigter van het Trimbos instituut. Dealers verkopen de drug met de waarschuwing dat het niet bestemd is voor menselijke consumptie, maar voor wetenschappelijke doeleinden. Wat voor onderzoek is niet duidelijk.

Verborgen epidemie

Niet dat dit jongeren als Marius ervan weerhoudt de partydrug te nemen. Emma van der Meulen, verbonden aan Dimence verslavingszorg in Zwolle, spreekt van een verborgen epidemie. Ze zegt in haar carrière nooit eerder met zoiets ernstigs te maken te hebben gehad. Zo'n 41 procent van de mensen die bij Dimence behandeld worden, zijn verslaafd aan 3-MMC. Dagelijks treft Van der Meulen jongeren die er volledig afhankelijk van zijn geworden.

Dat lijkt te komen omdat er bij uitwerking van het middel een enorme behoefte ontstaat om opnieuw te gebruiken, ziet Van der Meulen bij haar cliënten. "Het is net zo verslavend als cocaïne", concludeert Van der Meulen die tweeënhalf jaar dagelijks met 3-MMC-verslaafden spreekt.

Bij de Zwolse verslavingskliniek vertonen veel gebruikers kenmerken van een depressie. "Ze ogen lamgeslagen. Veel 3-MMC-gebruikers hebben nergens zin in, omdat het enige wat ze nog leuk vinden in het leven het gebruik van 3-MMC is", vertelt de psychiater.

Neurologische schade

Naast de psychische problematiek denkt Van der Meulen kenmerken van neurologische schade te herkennen. "Sommige cliënten hebben inmiddels moeite met lopen of last van stuiptrekkingen in het gezicht. Het lijkt alsof het brein dusdanig is aangetast dat bepaalde normale handelingen erg bemoeilijkt worden." Ook vertelt de psychiater dat er cliënten op de intensive care zijn beland.

Daarnaast hebben gebruikers last van agressieproblemen die zelfs tot huiselijk geweld leiden. "We horen verhalen van ouders die hebben moeten vrezen voor hun leven door woedeaanvallen van hun gebruikende kind."

Wat het werk van de verslavingszorg bemoeilijkt, zo niet onmogelijk maakt, is dat de drug vooralsnog legaal verkrijgbaar is. 3-MMC staat niet op de lijst van illegale drugs. Voorloper 4-MMC staat dat wel, maar door een kleine aanpassing aan de samenstelling van de stof kan het broertje 3-MMC gewoon via internet worden besteld zonder een wet te overtreden.

Goedkoper dan cocaïne

Verkopers mogen zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Doordat de drug legaal is, liggen de prijzen een stuk lager dan die van cocaïne en is de drempel om te gebruiken veel lager. 3-MMC doet volgens psychiater Van der Meulen tien tot twintig euro per gram. Ter vergelijk: Jellinek verslavingszorg schat de prijs van coke op vijftig euro per gram.

Vooralsnog is 3-MMC vooral een verslaving in het oosten van Nederland, signaleren landelijke organisaties voor verslavingszorg zoals Trimbos. Dat merkt ook Dimence verslavingszorg. Zwolle is het epicentrum van de epidemie. Maar inmiddels klinken er ook geluiden dat 3-MMC een opmars maakt naar studentensteden als Utrecht. Voor Van der Meulen is het reden om zich alleen maar meer zorgen te maken.

Wetsvoorstel

Sinds maart van dit jaar ligt er een wetsvoorstel waarmee grotere groepen samengestelde stoffen (designerdrugs) op de opiumlijst terecht kunnen komen. Hiermee zou de drug in één klap illegaal zijn en zou dealers de mogelijkheid worden ontnomen stoffen als 3MMC – of een eventuele nakomeling – op legale wijze te kunnen verhandelen.

Als het aan Van der Meulen ligt, kan dit niet snel genoeg gebeuren. "Het feit dat je 3-MMC nog legaal kunt verkrijgen, zorgt ervoor dat de jeugd denkt 'ach, het is legaal, dus het zal wel veilig zijn'. Daar moet een einde aan komen. Iedereen moet door hebben hoe ernstig dit is!"

Lees dit artikel ook op de website van De Telegraaf.